Oświadczenie o zapiętych pasach a ubezpieczenie – co warto wiedzieć?

Oświadczenie o zapiętych pasach jest standardowo wymagane przy zgłaszaniu szkody z ubezpieczenia OC AC lub NNW i może zdecydować o wysokości wypłaty. Brak pasów bywa traktowany jako rażące niedbalstwo oraz przyczynienie do szkody, co może skutkować pomniejszeniem odszkodowania, jednak nie następuje to automatycznie i wymaga udowodnienia wpływu na rozmiar obrażeń przez biegłego oraz ubezpieczyciela na podstawie przepisów prawa cywilnego [6][8][1][2][3][4].

Czym jest oświadczenie o zapiętych pasach i dlaczego bywa wymagane?

Oświadczenie o zapiętych pasach to dokument składany przy likwidacji szkody z OC AC lub NNW, w którym kierujący albo pasażer potwierdza czy miał zapięte pasy albo czy miał założony kask w przypadku jednośladu. Pismo musi zawierać dane pojazdu w tym numer rejestracyjny, status osoby jako kierującego lub pasażera, jednoznaczne potwierdzenie stanu zapięcia pasów oraz podpis. Towarzystwa ubezpieczeniowe wymagają tego dokumentu jako elementu weryfikacji przebiegu zdarzenia i okoliczności obrażeń [6][8].

Jakie przepisy regulują obowiązek zapinania pasów?

Obowiązek korzystania z pasów bezpieczeństwa wynika z art. 39 ust. 1 Ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis dotyczy każdej osoby na przednim siedzeniu oraz każdej osoby przewożonej w pojeździe wyposażonym w pasy i ma zastosowanie w trakcie jazdy. Naruszenie tego obowiązku wpływa nie tylko na odpowiedzialność wykroczeniową, ale również na ocenę roszczeń odszkodowawczych po wypadku [3][4][5].

Jak oświadczenie o pasach wpływa na ubezpieczenie OC AC i NNW?

Dokument jest kluczowy, ponieważ pomaga ustalić czy doszło do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 39 ust. 1 oraz czy to naruszenie miało znaczenie dla rozmiaru szkody osobowej. W ubezpieczeniu NNW brak pasów jest kwalifikowany jako rażące niedbalstwo, co co do zasady prowadzi do redukcji świadczenia zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia. W OC znaczenie ma mechanizm przyczynienia z art. 362 k.c., a więc ewentualne pomniejszenie świadczenia zależy od wykazania, że niezapięte pasy powiększyły szkodę. W AC znaczenie oświadczenia dotyczy głównie rekonstrukcji okoliczności zdarzenia oraz ewentualnych wyłączeń wynikających z warunków umowy [1][3][4][6].

Kiedy ubezpieczyciel może obniżyć odszkodowanie za brak pasów?

Podstawą prawną jest art. 362 k.c., który przewiduje obniżenie świadczeń przy przyczynieniu się poszkodowanego do zwiększenia szkody. Niezapięte pasy są kwalifikowane jako rażące niedbalstwo, jednak samo stwierdzenie braku pasów nie wystarcza do obniżenia kwoty. Na ubezpieczycielu spoczywa ciężar dowodu wykazania związku przyczynowego między brakiem pasów a rozmiarem obrażeń zgodnie z art. 6 k.c. Dopiero potwierdzona w opinii biegłego zależność uzasadnia redukcję odszkodowania [1][2][3][4][5].

Czy obniżenie odszkodowania za brak pasów jest automatyczne?

Nie ma automatyzmu. Zgodnie z art. 6 k.c. ubezpieczyciel musi wykazać, że brak pasów wpłynął na powstanie albo zwiększenie szkody. W praktyce konieczna jest opinia biegłego rekonstruktora lub lekarza, która potwierdzi lub wykluczy wpływ. Sądy wielokrotnie akcentują brak podstaw do zryczałtowanego potrącania świadczeń i w razie braku dowodów nakazują wypłatę pełnej kwoty. W orzecznictwie odnotowano także sytuacje, w których pomniejszenie nie zostało zastosowane z powodu niewykazania przyczynowości [2][3].

Jak przebiega ocena przyczynienia przez biegłego i ubezpieczyciela?

Po zgłoszeniu szkody towarzystwo analizuje dokumenty oraz oświadczenie o pasach i w razie potrzeby zleca biegłym ocenę mechanizmu obrażeń i wpływu braku pasów na ich rozmiar. Jeśli opinia potwierdzi związek braku pasów ze szkodą, świadczenie może zostać proporcjonalnie zredukowane. Proces jest oparty na indywidualnych ustaleniach i dowodach z dokumentacji oraz ekspertyz, a nie na stałych tabelach redukcji [1][2][6].

Ile wynosi przyczynienie za niezapięte pasy w praktyce orzeczniczej?

W orzecznictwie najczęściej pojawia się przedział od 20 do 50 procent w razie wykazanego wpływu braku pasów na obrażenia, przy czym sądy zastrzegają indywidualną ocenę materiału dowodowego. Brakuje jednolitych statystyk, a niektóre rozstrzygnięcia wykluczają potrącenie przy braku dowodu przyczynowości. W judykaturze odnotowano także zasądzenie 300 tysięcy złotych przy jednoczesnym uznaniu istotnego przyczynienia wynikającego z braku pasów [2][5].

Jakie dokumenty są potrzebne do zgłoszenia szkody z uwzględnieniem oświadczenia o pasach?

Do podstawowych dokumentów należą: oświadczenie o zapiętych pasach lub o kasku z danymi pojazdu i podpisem, dokumentacja medyczna potwierdzająca urazy oraz notatka policyjna, jeżeli została sporządzona. Ubezpieczyciel może wymagać uzupełnienia materiału o dodatkowe informacje w celu rzetelnej oceny odpowiedzialności i ewentualnego przyczynienia [4][6][8].

Kto nie musi zapinać pasów według przepisów?

Ustawowe zwolnienia obejmują między innymi kobiety w zaawansowanej ciąży, taksówkarzy podczas przewozu, instruktorów jazdy w trakcie szkolenia oraz funkcjonariuszy w określonych sytuacjach służbowych. Dodatkowo istnieją wskazania medyczne potwierdzone zaświadczeniem lekarskim, które mogą zwalniać z obowiązku zapinania pasów przy określonych chorobach i stanach zdrowia [5][7].

Co z odpowiedzialnością za dzieci i pasażerów bez pasów?

Brak zapiętych pasów u dziecka obciąża opiekuna i może mieć wpływ na ocenę odpowiedzialności oraz zakres świadczeń z OC albo NNW. W procesie likwidacji szkody ubezpieczyciel analizuje oświadczenia osób dorosłych oraz dokumenty, w tym oświadczenie o pasach i notatkę policyjną, aby ustalić prawidłowość przewożenia nieletnich i ewentualne przyczynienie do zwiększenia szkody [4][6][8].

Dlaczego brak pasów bywa traktowany jako rażące niedbalstwo?

Niezapięte pasy istotnie zwiększają ryzyko cięższych urazów. W praktyce ubezpieczeniowej oraz orzeczniczej zachowanie to bywa kwalifikowane jako rażące niedbalstwo, co w NNW uzasadnia redukcję świadczenia, a w OC otwiera drogę do zastosowania art. 362 k.c. Decyzja o obniżeniu jest jednak uzależniona od dowodów i opinii biegłych, a nie od samego stwierdzenia naruszenia obowiązku [1][4].

Najważniejsze wnioski

• Oświadczenie o zapiętych pasach jest dokumentem wymaganym w procesie likwidacji szkody z OC AC i NNW i powinno zawierać dane pojazdu oraz podpis osoby składającej [6][8].
• Obowiązek zapinania pasów wynika z art. 39 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym i dotyczy wszystkich osób w pojeździe wyposażonym w pasy w tym osób na przednim siedzeniu [3][4][5].
• Brak pasów może prowadzić do pomniejszenia świadczenia na podstawie art. 362 k.c., jednak ubezpieczyciel musi to udowodnić zgodnie z art. 6 k.c., najczęściej z pomocą opinii biegłego [1][2][3].
• W praktyce orzeczniczej przyczynienie za brak pasów w razie udowodnienia wpływu często mieści się w przedziale od 20 do 50 procent, choć nie ma automatyzmu i pojawiają się wyroki bez redukcji świadczeń [2][5].
• W NNW brak pasów jest traktowany jako rażące niedbalstwo i skutkuje obniżeniem świadczenia zgodnie z warunkami ubezpieczenia [1][4].
• Wyjątki od obowiązku obejmują określone grupy jak kobiety w zaawansowanej ciąży, taksówkarzy, instruktorów jazdy oraz niektóre przypadki potwierdzone zaświadczeniem lekarskim [5][7].
• Brak pasów u dziecka obciąża opiekuna i może mieć wpływ na rozliczenie szkody i ocenę przyczynienia [4][6][8].

Jak szybko i poprawnie wypełnić oświadczenie o pasach?

Należy wskazać dane pojazdu w tym numer rejestracyjny, określić czy osoba była kierującym czy pasażerem, potwierdzić stan zapięcia pasów lub użycie kasku oraz własnoręcznie podpisać dokument. Formularz można pozyskać od ubezpieczyciela oraz wypełnić razem z innymi dokumentami do szkody, w tym z dokumentacją medyczną oraz notatką policyjną jeżeli jest dostępna [6][8][4].

Jak działa ciężar dowodu w sporach o przyczynienie za brak pasów?

Adresatem ciężaru dowodu jest ubezpieczyciel, który powołując się na przyczynienie musi wykazać istnienie normalnego związku przyczynowego między brakiem pasów a rozmiarem szkody. Służą temu ekspertyzy z zakresu rekonstrukcji wypadków oraz opinie medyczne. Jeśli dowód nie potwierdzi wpływu, roszczenie podlega zaspokojeniu w pełnej wysokości bez obniżenia z tytułu przyczynienia [2][3].

Po co ubezpieczyciele zbierają dokumentację medyczną i notatkę policyjną?

Materiały te umożliwiają ocenę mechanizmu urazów, weryfikację przebiegu zdarzenia oraz zgodność z oświadczeniami stron. Są podstawą dla biegłych do oceny czy brak pasów zwiększył obrażenia, która to ocena decyduje o ewentualnej redukcji świadczenia w trybie art. 362 k.c. [4][6].

Co warto zapamiętać o powiązaniu pasów z wysokością świadczeń?

Nie każde naruszenie obowiązku zapinania pasów powoduje obniżenie wypłaty. Kluczowe znaczenie ma dowód wpływu braku pasów na obrażenia. Jeśli wpływ zostanie wykazany, świadczenie bywa odpowiednio obniżane w oparciu o opinie biegłych i ocenę sądu albo likwidatora szkody. Jeżeli wpływu nie wykażę się, poszkodowany zachowuje pełną wysokość świadczeń [2][3][5].

Źródła:

• [1] https://cuk.pl/porady/niezapiecie-pasow-bezpieczenstwa
• [2] https://blogoodszkodowaniach.pl/2016/02/09/166/
• [3] https://www.adwokat-sekpiotr.pl/odszkodowania/-brak-pasow-a-wysokosc-odszkodowania
• [4] https://citoodszkodowania.pl/zapiete-pasy-decyduja-o-wyplacie-odszkodowania/
• [5] https://rankomat.pl/samochod/jaka-kara-grozi-za-jazde-bez-zapietych-pasow
• [6] https://www.pzu.pl/kontakt-i-pomoc/zglaszanie-szkody/co-zrobic-po-szkodzie-lub-zdarzeniu-i-jakie-dokumenty-dostarczyc
• [7] https://www.link4.pl/blog/choroby-zwalniajace-z-zapinania-pasow-bezpieczenstwa-lista-i-wyjasnienie
• [8] https://adwokat-kp.pl/wp-content/uploads/2021/08/oswiadczenie-dotyczace-pasow-bezpieczenstwa.doc